Γονείς, έχετε επίγνωση των λόγων σας

Δημοσιεύθηκε στις 12-04-2016

Ο ρυθμός της μάθησης επιταχύνεται πολύ μετά τη γέννηση. Τα βρέφη έρχονται στον κόσμο ήδη προγραμματισμένα με κάποιες ενστικτώδεις συμπεριφορές, όπως ο θηλασμός, αλλά έχουν πολλά ακόμα να μάθουν πριν μπορέσουν να χαράξουν μόνα τους τη πορεία τους στον κόσμο. Δεν προκαλεί έκπληξη, λοιπόν, το γεγονός ότι η εξέλιξη έχει προικίσει τους βρεφικούς και παιδικούς εγκεφάλους, με την ικανότητα να απορροφούν έναν αφάνταστα μεγάλο αριθμό συμπεριφορών και πεποιθήσεων πολύ γρήγορα.

Ένας τρόπος να κατανοήσει κανείς πώς ακριβώς υλοποιείται αυτή η μαζική λήψη πληροφοριών, είναι η μέτρηση της μεταβαλλόμενης ηλεκτρικής δραστηριότητας του εγκεφάλου, μέσω ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος. Στους ενήλικους εγκεφάλους αυτή η δραστηριότητα εκτείνεται σε πέντε συχνότητες κυμάτων, από τα χαμηλότερης συχνότητας κύματα δέλτα, ως τα πλέον υψηλότερης συχνότητας κύματα γάμμα. Αλλά, στα μικρά παιδιά, κυριαρχούν τα δύο εγκεφαλικά κύματα με τις χαμηλότερες συχνότητες, τα θήτα και τα δέλτα.

Στη μήτρα, καθώς και κατά τον πρώτο χρόνο της ζωής, ο ανθρώπινος εγκέφαλος λειτουργεί στην πιο χαμηλή συχνότητα κυμάτων, από 0,5 έως 4 κύκλους το δευτερόλεπτο (Hz) ˗ στα κύματα δέλτα. Αυτό δεν είναι περίεργο, αφού τα βρέφη κοιμούνται πολύ. Στους ενηλίκους, τα κύματα δέλτα είναι κυρίαρχα όταν βρισκόμαστε στο στάδιο του βαθύτερου ύπνου, τότε που ονειρευόμαστε και είναι πιο δύσκολο να ξυπνήσουμε.

Από δύο έως έξι ετών, ο εγκέφαλος ενός παιδιού λειτουργεί κυρίως στα κύματα θήτα (4 έως 8 Hz), μια συχνότητα ταλάντωσης που σχετίζεται με τη λειτουργία της φαντασίας. Αυτό είναι το στάδιο ανάπτυξης, στο οποίο η υπέροχη φαντασία των παιδιών οργιάζει. Όταν βλέπετε ένα παιδί μ’ ένα σκουπόξυλο να λέει πως είναι ένα άλογο, μην του πείτε ότι είναι απλά ένα σκουπόξυλο! Στο μυαλό του είναι άλογο, επειδή σ’ αυτό το απολαυστικό στάδιο της ζωής κυριαρχούν τα κύματα θήτα στην εγκεφαλική λειτουργία, ένα στάδιο όπου η φαντασία και η πραγματικότητα γίνονται ένα. Στο μυαλό του παιδιού, το σκουπόξυλο έχει μετατραπεί σε άλογο.

Εξίσου σημαντικό είναι το γεγονός πως, τα εγκεφαλικά κύματα θήτα σχετίζονται με το στάδιο της ύπνωσης, κατά τη διάρκεια της οποίας η λήψη πληροφοριών γίνεται απευθείας στον υποσυνείδητο νου. Για να προκαλέσουν στους ενηλίκους αυτή την ευφάνταστη, ευεπηρέαστη κατάσταση, οι υπνωτιστές χρησιμοποιούν μεθόδους που μειώνουν τη συχνότητα λειτουργίας του εγκεφάλου των πελατών τους, στο ήπιο επίπεδο των κυμάτων θήτα.

Για τα πρώτα έξι χρόνια της ζωής τους, τα παιδιά δεν εκφράζουν την κυρίαρχη ποιότητα της συνειδητότητας που σχετίζεται με τα κύματα άλφα, βήτα και γάμμα της εγκεφαλικής δραστηριότητας. Οι εγκέφαλοι των παιδιών δουλεύουν κυρίως σε επίπεδο χαμηλότερο απ’ αυτό της δημιουργικής συνειδητότητας, όπως ακριβώς συμβαίνει και με την εγκεφαλική δραστηριότητα των ενηλίκων στον ύπνο ή κατά τη διάρκεια της ύπνωσης. Στο στάδιο εγκεφαλικής δραστηριότητας θήτα, στο οποίο ο εγκέφαλος προγραμματίζεται εύκολα, τα παιδιά καταγράφουν τεράστιες ποσότητες πληροφοριών, που τους είναι απαραίτητες για να επιβιώσουν στο περιβάλλον τους, αλλά δεν έχουν την ικανότητα να αξιολογήσουν συνειδητά αυτές τις πληροφορίες καθώς τις λαμβάνουν. Όποιος αμφιβάλει γι’ αυτό, αρκεί να θυμηθεί την πρώτη φορά που το παιδί του ξεστόμισε μια βρισιά που άκουσε από αυτόν. Είμαι βέβαιος ότι θα παρατήρησε την πολυπλοκότητα της έκφρασης, τη σωστή προφορά, το στυλ του υπαινιγμού και το όλο πλαίσιο που, στην ουσία, έφερε τη δική του υπογραφή.

Αυτή η ιδιοφυής διαδικασία «εγγραφής» συμπεριφορών, μπορεί πολλές φορές να τροποποιηθεί από πολύ επικριτικούς γονείς (και δεν μιλάω για την περιστασιακή βρισιά). Οι περισσότεροι από μας μεγαλώσαμε σε οικογένειες στις οποίες η κριτική από τους γονείς μας περίσσευε: «Δεν το αξίζεις αυτό. Δεν είσαι καλός στη ζωγραφική. Δεν είσαι έξυπνος. Είσαι κακό παιδί. Είσαι αρρωστιάρης». Οι περισσότεροι γονείς δεν το εννοούν, ασφαλώς, όταν λένε ότι το παιδί τους δεν είναι αξιαγάπητο. Απλώς λειτουργούν όπως ένας προπονητής που χρησιμοποιεί την αρνητική κριτική, προκειμένου να κάνει τους παίκτες του να προσπαθήσουν περισσότερο.

Τέτοιες γονικές-προπονητικές προσπάθειες, ωστόσο, απαιτούν το παιδί να έχει τη συνειδητότητα, ώστε να ερμηνεύσει τη θετική λογική πίσω από την αρνητική κριτική των γονιών του. Όμως, ο εγκέφαλος ενός παιδιού λειτουργεί κυρίως σε επίπεδο χαμηλότερο από αυτό της συνειδητότητας (κύματα άλφα) για τα πρώτα έξι-εφτά χρόνια της ζωής του. Σ’ αυτές τις ηλικίες, ένα παιδί δεν έχει τη δυνατότητα να αντιληφθεί νοητικά και να κατανοήσει ποια λόγια δεν είναι αληθινά. Οι αρνητικές κριτικές των γονιών λαμβάνονται ως αληθινές, με την ίδια βεβαιότητα που κάθε στοιχείο αποθηκεύεται στο σκληρό δίσκο του υπολογιστή σας. Οι επικριτικοί γονείς δεν έχουν ιδέα ότι, στην προσπάθειά τους να βοηθήσουν, στην πραγματικότητα καταδικάζουν το παιδί τους να νιώθει ανάξιο για την υπόλοιπη ζωή του.

*Απόσπασμα από το βιβλίο του Bruce H. Lipton ΤO ΦAINOMENO TOY MHNA TOY MEΛITOΣ που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τη Link Media.